నెలసరి మొదలైన తొలి సంవత్సరాల్లో తేదీలు మారవచ్చు. ఎక్కువ విరామం, అధిక రక్తస్రావం లేదా చదువుపై ప్రభావం ఉంటే అమ్మాయి ఆరోగ్యాన్ని ప్రత్యేకంగా చూడాలి.
మొదటిసారి నెలసరి వచ్చిన కొన్ని నెలల తర్వాత, “ఈసారి తేదీ దాటిపోయింది, ఏమైనా సమస్య ఉందా?” అని అమ్మాయి అడగవచ్చు. ఫోన్‌లో కనిపించే అంచనా తేదీకి నెలసరి రాకపోతే ఆందోళన కలగడం సహజం. కానీ ఆ తేదీ ఆరోగ్య సమస్యను నిర్ధారించే పరీక్ష కాదు. టీనేజ్లో వచ్చే మార్పులను పెద్దవారి నెలసరి క్రమంతోనే పోల్చకూడదు.
నెలసరి మొదలైన తొలి సంవత్సరాల్లో కొంత తేడా ఉండవచ్చు. అయినా నెలల తరబడి రాకపోవడం, చాలారోజులు రక్తం పోవడం లేదా పాఠశాలకు వెళ్లలేకపోవడాన్ని వయసు వల్లే అని వదిలేయకూడదు. ఎప్పటి నుంచి ఎలా జరుగుతోందో తెలుసుకోవడం, అమ్మాయి మాట వినడం మొదటి అడుగు.
సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే
ఒక నెలసరి మొదలైన రోజు నుంచి తర్వాతి నెలసరి మొదలైన రోజు వరకు లెక్కించాలి. తొలి సంవత్సరాల్లో చాలామందికి ఈ వ్యవధి సుమారు 21 నుంచి 45 రోజులు ఉంటుంది. దాదాపు మూడు నెలలు రాకపోతే, ఒక్కసారే అలా జరిగినా డాక్టర్తో మాట్లాడాలి. పదేపదే చాలా తక్కువ లేదా ఎక్కువ విరామం వస్తున్నా పరీక్ష అవసరం.
తేదీలు మారుతున్నాయనే ఒక్క కారణంతో హార్మోన్ల వ్యాధి ఉందని చెప్పలేం. భవిష్యత్తులో పిల్లలు కలుగుతారా అనే నిర్ణయానికీ ఇది ఆధారం కాదు. అందరికీ పెద్ద పరీక్షల జాబితా అవసరం ఉండదు. అమ్మాయి వయసు, ఇతర లక్షణాలు బట్టి తదుపరి అడుగు నిర్ణయిస్తారు.
రోజుల లెక్క ఎలా రాయాలి?
నెలసరి మొదలైన తేదీ, రక్తస్రావం ఉన్న రోజుల సంఖ్య, రక్తం ఎక్కువగా పోతోందా, నొప్పి ఎంత ఇబ్బంది పెడుతోందా రాసుకోండి. పాఠశాల, ఆటలు, నిద్రపై ప్రభావం ఉంటే అది కూడా గుర్తించండి. మధ్యలో కొద్దిగా రక్తం కనిపించిన తేదీని విడిగా రాయడం ఉపయోగపడుతుంది.
ఒకే నెలలో రెండుసార్లు వచ్చిందంటే తప్పనిసరిగా తక్కువ వ్యవధి అని కాదు. నెల మొదట్లో ఒకసారి, చివర్లో మరోసారి వచ్చినా మధ్యలో తగినన్ని రోజులు ఉండవచ్చు. నెల పేరు చూసి నిర్ణయించకుండా ప్రారంభ తేదీల మధ్య రోజులు లెక్కించండి. సాధారణ క్యాలెండర్ లేదా చిన్న పుస్తకం చాలు; ఫోన్ తప్పనిసరి కాదు.
| కనిపించే క్రమం | ఏం చేయాలి? |
|---|---|
| నెలసరి మొదలైన తర్వాత కొంత తేదీ మార్పు, ఇతర ఇబ్బందులు లేకపోవడం | తేదీలు రాస్తూ సాధారణ వైద్య సందర్శనలో చర్చించండి |
| దాదాపు మూడు నెలల విరామం లేదా పదేపదే చాలా తక్కువ, ఎక్కువ వ్యవధి | డాక్టర్ పరీక్షకు సమయం తీసుకోండి |
| ఏడు రోజులకంటే ఎక్కువ రక్తస్రావం లేదా రోజువారీ పనులకు ఆటంకం | రక్తస్రావం, రక్తహీనత గురించి పరీక్షించాలి |
| 15 ఏళ్లకూ మొదటి నెలసరి రాకపోవడం లేదా 13కూ యుక్తవయసు ఇతర మార్పులు లేకపోవడం | శారీరక ఎదుగుదల గురించి పరీక్ష అవసరం |
ఇవి వైద్య సలహా తీసుకోవడానికి సూచనలు మాత్రమే. ఇంట్లోనే వ్యాధి పేరు నిర్ణయించడానికి కాదు. అమ్మాయికి సందేహం లేదా ఇబ్బంది ఉంటే అంతకంటే ముందే మాట్లాడవచ్చు. లక్షణాలు పెరుగుతుంటే తేదీలు పూర్తిగా రాసేవరకు వేచి ఉండవద్దు.
మీ లక్షణాల గురించి స్పష్టత కావాలా?
మీ ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి, ఎప్పటి నుంచి ఉంది, పరిస్థితి పెరుగుతోందా అనే వివరాలను పంచుకోండి. సరైన డాక్టర్‌ను ఎంచుకోవడంలో Hegde Hospital కేర్ టీమ్ సహాయం చేస్తుంది.
వయసుతో పాటు ఇంకేం ప్రభావం చూపవచ్చు?
అండం విడుదలను నియంత్రించే హార్మోన్ల సంకేతాలు తొలి సంవత్సరాల్లో స్థిరపడటానికి సమయం పడుతుంది. సరిపడా ఆహారం అందకపోవడం, బరువులో పెద్ద మార్పు, తీవ్రమైన క్రీడా శిక్షణ, ఒత్తిడి లేదా దీర్ఘకాల ఆరోగ్య సమస్య కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. ప్రతి ఆలస్యానికీ చదువు లేదా అమ్మాయి అలవాట్లను నిందించడం సరికాదు.
థైరాయిడ్, ఇతర హార్మోన్ల సమస్యలను డాక్టర్ అవసరాన్ని బట్టి పరిశీలిస్తారు. ఎక్కువ మొటిమలు, ముఖంపై కొత్తగా మందమైన వెంట్రుకలు వంటి మార్పులు ఉంటే చెప్పండి. అండాశయాల స్కాన్‌లో కనిపించిన ఒక అంశం ఆధారంగానే టీనేజ్ అమ్మాయికి హార్మోన్ల వ్యాధి పేరు పెట్టకూడదు. ఆరోగ్య చరిత్ర కూడా ముఖ్యం.
గర్భం వచ్చే అవకాశం ఉండే సందర్భంలో, వయసుకు తగిన గౌరవపూర్వక వ్యక్తిగత సంభాషణలో డాక్టర్ గర్భ పరీక్షను సూచించవచ్చు. నెలసరి ఆలస్యమైందంటే గర్భం ఉందని అర్థం కాదు. అలాంటి ప్రశ్న అడగడం అమ్మాయిని తప్పుపట్టేలా ఉండకూడదు. సందేహాలు చెప్పడానికి సౌకర్యంగా ఉండాలి.
మొదటి వైద్య సందర్శనలో ఏం జరుగుతుంది?
యుక్తవయసు మార్పులు ఎప్పుడు మొదలయ్యాయి, మొదటి నెలసరి ఎప్పుడు వచ్చింది, తర్వాత క్రమం ఎలా మారింది అని అడుగుతారు. ఆహారం తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు, ఆటల శిక్షణ, బరువు మార్పులు, పాత వ్యాధులు, ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చికిత్స వివరాలు ఉపయోగపడతాయి. అమ్మాయి తన సమస్యను తన మాటల్లో చెప్పే అవకాశం ఇవ్వాలి.
శారీరక పరీక్షకు ముందు ఎందుకు చేస్తున్నారో వివరించాలి. సున్నితమైన విషయం వ్యక్తిగతంగా చెప్పడానికి అవకాశం ఉండాలి. ప్రతి అమ్మాయికి మొదటి సందర్శనలో అంతర్గత పరీక్ష అవసరం కాదు. అవసరం ఉంటే కారణం, విధానం డాక్టర్ వివరిస్తారు. కుటుంబం మద్దతుగా ఉండాలి; భయం పెంచే మాటలు ఉపయోగపడవు.
రక్తస్రావం ఎక్కువగా ఉన్నా, నీరసంగా ఉన్నా రక్త కణాల సంఖ్య పరీక్ష ఉపయోగపడవచ్చు. ఇతర లక్షణాల ఆధారంగా ఎంపిక చేసిన థైరాయిడ్ లేదా హార్మోన్ల పరీక్షలు చేస్తారు. అందరికీ అల్ట్రాసౌండ్ అవసరం ఉండదు. థైరాయిడ్ రక్త పరీక్షల ఫలితాలను కూడా లక్షణాలతో కలిపి అర్థం చేసుకోవాలి.
నెలసరి తేదీ కోసం తప్పనిసరిగా చికిత్స చేయాలా?
అందరికీ అవసరం లేదు. కొందరికి సరైన వివరణ, క్రమాన్ని గమనించడం, నిర్ణయించిన సమయంలో మళ్లీ పరీక్ష చాలు. మరికొందరికి ఎక్కువ రక్తస్రావం లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యకు ప్రత్యేక ప్రణాళిక అవసరం. తేదీ ఒక్కటే కాకుండా ఆరోగ్యం, చదువు, రోజువారీ సౌకర్యం కూడా లక్ష్యాలుగా చూడాలి.
ఏ మార్పును మెరుగుదలగా భావించాలి, మళ్లీ ఎప్పుడు చూపించాలి అని అడగండి. నెలసరి తెప్పించడానికి ఇంటర్నెట్ చిట్కాలు లేదా ఇతరుల మందుల చీటీ ఉపయోగించవద్దు. అధిక నెలసరి రక్తస్రావం, ఇనుము లోపంతో రక్తహీనత గురించి వేర్వేరు ప్రశ్నలు ఉంటాయి. తేదీల మార్పుతో పాటు ఇవి కూడా ఉండవచ్చు.
సలహా ఎంత త్వరగా తీసుకోవాలి?
మూడు నెలల విరామం, పదేపదే క్రమం మారడం, ఎదుగుదల ఆలస్యం లేదా చదువుకు ఆటంకం ఉంటే సాధారణ వైద్య సందర్శన తీసుకోండి. ఎక్కువ రోజులు రక్తస్రావం, పెరుగుతున్న నొప్పి, తీవ్రమైన నీరసం లేదా పాత క్రమం ఒక్కసారిగా మారితే త్వరగా పరీక్ష చేయించాలి.
ఎక్కువ రక్తస్రావంతో స్పృహ తప్పడం, ఊపిరి ఇబ్బంది లేదా గర్భం వచ్చే అవకాశంతో తీవ్రమైన నొప్పి ఉంటే వెంటనే వైద్య పరీక్ష అవసరం. సాధారణ అపాయింట్‌మెంట్ కోసం వేచి ఉండవద్దు. ఇక్కడ వివరించినది నెలసరి క్రమం గురించి సాధారణ అవగాహన మాత్రమే.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ప్రతి నెలా అదే తేదీకి రావాలా?
అవసరం లేదు. నెలల్లో రోజుల సంఖ్య వేరుగా ఉంటుంది. తొలి సంవత్సరాల్లో క్రమం కూడా మారవచ్చు. ఒక నెలసరి మొదటి రోజు నుంచి తర్వాతి మొదటి రోజు వరకు లెక్కించి, మొత్తం క్రమాన్ని చూడాలి.
నెలసరి ఆగితే ఆరు నెలలు వేచి ఉండవచ్చా?
దాదాపు మూడు నెలల విరామం ఉంటే డాక్టర్తో మాట్లాడాలి. టీనేజ్లో మార్పులు సహజమే అనుకుని ఆరు నెలలు స్వయంగా వేచి ఉండటం మంచిది కాదు. ఇతర ఇబ్బందులు ఉంటే ఇంకా ముందే సలహా తీసుకోండి.
తేదీలు మారితే హార్మోన్ల వ్యాధి ఉన్నట్టేనా?
కాదు. యుక్తవయసు మార్పులతో పాటు పలు ఆరోగ్య అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి. నిర్దిష్ట వ్యాధిని గుర్తించడానికి ఆరోగ్య చరిత్ర, అవసరమైన శారీరక పరీక్ష, ఎంపిక చేసిన పరీక్షలు ఉపయోగిస్తారు.
మొదటి సందర్శనలో స్కాన్ తప్పనిసరా?
కాదు. స్కాన్ వల్ల ఏ ప్రశ్నకు సమాధానం వస్తుందో బట్టి డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు. స్కాన్ ఒక్కటే అమ్మాయి నెలసరి ఆరోగ్యాన్ని పూర్తిగా వివరించదు. అందరికీ ఒకే పరీక్షల ప్రణాళిక ఉండదు.
తల్లిదండ్రులు ఏ వివరాలు తీసుకెళ్లాలి?
తేదీల పుస్తకం, పాత పరీక్షలు, ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చికిత్స వివరాలు తీసుకెళ్లండి. అమ్మాయిని తన మాట చెప్పనివ్వండి. కొన్ని విషయాలు డాక్టర్తో వ్యక్తిగతంగా మాట్లాడాలని కోరితే గౌరవించండి.
డాక్టర్ పరీక్ష అవసరమా?
మీ లక్షణాలు, ఆరోగ్య చరిత్ర మరియు పరీక్షల ఆధారంగా వ్యక్తిగత చికిత్స ప్రణాళిక కోసం అపాయింట్‌మెంట్ బుక్ చేసుకోండి.
యుక్తవయసు, నెలసరి సమస్యల కోసం అమ్మాయిల ఆరోగ్య విభాగం గురించి తెలుసుకోండి లేదా వైద్య సందర్శనకు సమయం తీసుకోండి. తన శరీరంలో జరుగుతున్న మార్పులపై స్పష్టత, మళ్లీ ఎప్పుడు కలవాలనే ప్రణాళిక ఉపయోగపడతాయి.
