చాలా అండాశయ సిస్ట్లు వాటంతట అవే తగ్గవచ్చు. కానీ ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన ఒకవైపు పెల్విక్ నొప్పి, వాంతులు లేదా తల తిరగడం అత్యవసర సంకేతాలు కావచ్చు.
అల్ట్రాసౌండ్లో “ఓవేరియన్ సిస్ట్” అని కనిపించగానే చాలామందికి క్యాన్సర్ భయం వస్తుంది. నిజానికి సంతానోత్పత్తి వయస్సులో అండాశయ సిస్ట్లు చాలా సాధారణం; వాటిలో ఎక్కువ భాగం హానికరం కానివి మరియు కొంతకాలంలో తగ్గిపోతాయి. అయితే సిస్ట్ రకం, పరిమాణం, లక్షణాలు మరియు వయస్సును బట్టి గమనించడం లేదా చికిత్స అవసరం అవుతుంది.
సింపుల్గా చెప్పాలంటే: అండాశయంలో లేదా దాని పైభాగంలో ద్రవం లేదా ఇతర కణజాలంతో ఏర్పడే సంచిని సిస్ట్ అంటారు. చాలావరకు లక్షణాలు ఉండవు. పెద్దదైనప్పుడు పెల్విక్ నొప్పి, బరువుగా అనిపించడం లేదా కడుపు ఉబ్బరం రావచ్చు. ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన నొప్పి, వాంతులు ఉంటే సిస్ట్ పగలడం లేదా అండాశయం మెలికపడటం వంటి అత్యవసర పరిస్థితిని పరిశీలించాలి.
అండాశయ సిస్ట్ లక్షణాలు
- దిగువ పొత్తికడుపులో ఒకవైపు నొప్పి లేదా బరువు
- కడుపు ఉబ్బరం లేదా నిండినట్లు అనిపించడం
- లైంగిక సంబంధ సమయంలో నొప్పి
- నెలసరి సమయంలో మార్పులు లేదా నొప్పి
- మూత్రాశయం లేదా పేగుపై ఒత్తిడి వల్ల తరచూ మూత్రం లేదా మలవిసర్జన అసౌకర్యం
ఈ లక్షణాలు ఫైబ్రాయిడ్స్, ఎండోమెట్రియోసిస్, పేగు లేదా మూత్ర సమస్యల్లో కూడా రావచ్చు.
సిస్ట్ల ప్రధాన రకాలు
ఫాలిక్యులర్ మరియు కార్పస్ ల్యూటియమ్ సిస్ట్లను ఫంక్షనల్ సిస్ట్లు అంటారు; ఇవి నెలసరి చక్రంలో ఏర్పడి సాధారణంగా తగ్గిపోవచ్చు. డెర్మాయిడ్, సిస్టాడెనోమా మరియు ఎండోమెట్రియోమా ఇతర రకాలు. “చాక్లెట్ సిస్ట్” గురించి ప్రత్యేకంగా తెలుసుకోవడానికి హెగ్డే ఫెర్టిలిటీ మార్గదర్శిని చూడండి.
PCOS మరియు ఒక్క అండాశయ సిస్ట్ ఒకటేనా?
కాదు. PCOS అనేది హార్మోన్లు, ఓవులేషన్ మరియు మెటబాలిక్ లక్షణాలతో కూడిన పరిస్థితి. అల్ట్రాసౌండ్లో కనిపించే ఒక్క పెద్ద సిస్ట్తో అది సమానం కాదు. పేరు చూసి PCOS మందులు ప్రారంభించకండి.
ఎప్పుడు అత్యవసర పరిస్థితి?
ఒక్కసారిగా మొదలైన తీవ్రమైన ఒకవైపు పెల్విక్ నొప్పి, నొప్పితో పాటు వాంతులు, తల తిరగడం, మూర్ఛ, వేగంగా శ్వాస, బలహీనత లేదా అధిక రక్తస్రావం ఉంటే వెంటనే అత్యవసర విభాగానికి వెళ్లాలి. అండాశయం మెలికపడితే రక్తప్రసరణ దెబ్బతినవచ్చు; చికిత్స ఆలస్యం చేయకూడదు.
అల్ట్రాసౌండ్ నివేదికలో ఏం చూస్తారు?
సిస్ట్ పరిమాణం, ఒకవైపా రెండువైపులా ఉందా, లోపల పూర్తిగా ద్రవమా లేదా ఘన భాగాలున్నాయా, గోడలు మరియు రక్తప్రసరణ ఎలా ఉన్నాయో పరిశీలిస్తారు. వయస్సు, నెలసరి స్థితి మరియు లక్షణాలతో కలిపి నివేదికను అర్థం చేసుకోవాలి. CA-125 ఒక్కటే క్యాన్సర్ నిర్ధారణ పరీక్ష కాదు; కొన్ని హానికరం కాని పరిస్థితుల్లో కూడా పెరగవచ్చు.
గమనిస్తూ ఉండటం ఎప్పుడు సరిపోతుంది?
చిన్న, సాధారణంగా కనిపించే, లక్షణాలు లేని ఫంక్షనల్ సిస్ట్లకు వైద్యుడు కొన్ని వారాలు లేదా నెలల తర్వాత మళ్లీ అల్ట్రాసౌండ్ సూచించవచ్చు. చాలా సిస్ట్లు ఒకటి లేదా రెండు నెలసరి చక్రాల్లో తగ్గవచ్చు. తదుపరి పరీక్షను మానేయకండి.
లాపరోస్కోపీ ఎప్పుడు అవసరం?
సిస్ట్ పెద్దగా ఉండటం, నొప్పి కలిగించడం, పెరుగుతూ ఉండటం, మెనోపాజ్ తర్వాత కనిపించడం, రూపం అనుమానాస్పదంగా ఉండటం లేదా మెలికపడటం–పగలడం వంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో శస్త్రచికిత్స పరిగణిస్తారు. హానికరం కానిదిగా భావిస్తే చిన్న కోతల లాపరోస్కోపీతో సిస్ట్ను మాత్రమే తొలగించి అండాశయాన్ని కాపాడే ప్రయత్నం చేయవచ్చు. క్యాన్సర్ అనుమానం లేదా చాలా పెద్ద సిస్ట్లో ఓపెన్ శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు.
సంతానోత్పత్తిపై ప్రభావం
ప్రతి సిస్ట్ సంతానలేమికి కారణం కాదు. ఫంక్షనల్ సిస్ట్లు సాధారణంగా దీర్ఘకాల ప్రభావం చూపవు. ఎండోమెట్రియోమా, రెండు అండాశయాల్లో సిస్ట్లు లేదా పునరావృత శస్త్రచికిత్సలో అండాశయ నిల్వను పరిగణించాలి. భవిష్యత్ గర్భధారణ ప్రణాళికను శస్త్రచికిత్సకు ముందు వైద్యుడితో చర్చించండి.
స్కాన్ నివేదికలో కనిపించే పదాల అర్థం
సిస్ట్ పరిమాణంతో పాటు అది పూర్తిగా ద్రవంతో నిండిందా, లోపల గోడలు లేదా ఘన భాగాలు ఉన్నాయా, రక్తప్రవాహం ఎలా ఉంది, ఒక అండాశయానికే పరిమితమా అన్నవి ముఖ్యం. “సింపుల్” సిస్ట్ సాధారణంగా పలుచని గోడతో ద్రవం మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది. “కాంప్లెక్స్” అని రాస్తే అది క్యాన్సర్ అని అర్థం కాదు; రక్తస్రావ సిస్ట్, ఎండోమెట్రియోమా, డెర్మాయిడ్ వంటి నిరపాయ కారణాలు కూడా ఉండవచ్చు. వయస్సు, నెలసరి దశ మరియు లక్షణాలతో కలిపి నివేదికను అర్థం చేసుకోవాలి.
ఏ సిస్ట్లు సహజంగా తగ్గవచ్చు?
నెలసరి వయస్సులో అండం విడుదల ప్రక్రియలో ఏర్పడే ఫంక్షనల్ సిస్ట్లు తరచుగా కొన్ని చక్రాల్లో తగ్గిపోతాయి. అందుకే లక్షణాలు తక్కువగా, స్కాన్ సాధారణంగా ఉంటే కొంతకాలం తర్వాత మళ్లీ అల్ట్రాసౌండ్ చేయవచ్చు. గర్భనిరోధక మాత్రలు ఇప్పటికే ఉన్న సాధారణ సిస్ట్ను వెంటనే కరిగించవు; అయితే కొందరిలో కొత్త ఫంక్షనల్ సిస్ట్లు ఏర్పడటాన్ని తగ్గించేందుకు ఇతర అవసరాల కోసం వాడవచ్చు.
అత్యవసర నొప్పి ఎందుకు రావచ్చు?
సిస్ట్ పగలడం వల్ల ఒక్కసారిగా నొప్పి రావచ్చు; కొన్నిసార్లు లోపల రక్తస్రావం కూడా ఉంటుంది. అండాశయం సిస్ట్ బరువుతో మెలికపడితే రక్త సరఫరా తగ్గే టార్షన్ సంభవించవచ్చు. ఒక్కవైపు తీవ్రమైన నొప్పి, వికారం, వాంతులు, తల తిరగడం, మూర్ఛ భావన లేదా భుజానికి నొప్పి ఉంటే అత్యవసర విభాగానికి వెళ్లాలి. గర్భం వచ్చే అవకాశం ఉంటే గర్భాశయం బయట గర్భాన్ని కూడా తప్పక పరిశీలించాలి.
క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని ఎలా అంచనా వేస్తారు?
చాలా అండాశయ సిస్ట్లు క్యాన్సర్ కావు. రుతువిరతి తర్వాత కొత్త సిస్ట్, స్కాన్లో ఘన భాగాలు, అసమాన గోడలు, పొత్తికడుపులో ద్రవం, సిస్ట్ పెరుగుతుండటం లేదా కుటుంబంలో అండాశయ–స్తన క్యాన్సర్ చరిత్ర ఉంటే మరింత పరిశీలన అవసరం. సీఏ–125 వంటి రక్త పరీక్ష ఒక్కటే క్యాన్సర్ను నిర్ధారించదు; నెలసరి, ఎండోమెట్రియోసిస్ మరియు ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల కూడా పెరగవచ్చు.
ఆపరేషన్ ఎప్పుడు, ఏ పద్ధతిలో?
సిస్ట్ పెద్దగా ఉండటం, నొప్పి, మెలిక లేదా పగిలే ప్రమాదం, తగ్గకుండా పెరగడం లేదా క్యాన్సర్ అనుమానం ఉన్నప్పుడు శస్త్రచికిత్సను పరిశీలిస్తారు. చాలా నిరపాయ సిస్ట్లను లాపరోస్కోపీతో తీసేయవచ్చు. క్యాన్సర్ అనుమానం, చాలా పెద్ద సిస్ట్ లేదా సంక్లిష్ట పరిస్థితిలో ఓపెన్ పద్ధతి సురక్షితం కావచ్చు. పిల్లలు కావాలనుకునే మహిళల్లో సాధ్యమైనంత వరకు సిస్ట్ను మాత్రమే తీసి అండాశయాన్ని కాపాడే లక్ష్యాన్ని ముందే చర్చించాలి.
సిస్ట్ మరియు సంతానోత్పత్తి
చాలా సిస్ట్లు గర్భం రావడాన్ని అడ్డుకోవు. ఎండోమెట్రియోమా లేదా పీసీఓఎస్ వంటి మూల కారణం సంతానోత్పత్తిపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ఆపరేషన్ కూడా అండాశయ నిల్వపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్నందున సిస్ట్ రకం, రెండు అండాశయాల్లో ఉందా, గత ఆపరేషన్లు మరియు భవిష్యత్ గర్భధారణ ప్రణాళికను గైనకాలజిస్టుతో చర్చించాలి.
పీసీఓఎస్ మరియు సిస్ట్ ఒకటేనా?
కాదు. పీసీఓఎస్ అనేది అండోత్పత్తి, హార్మోన్లు మరియు మెటబాలిక్ లక్షణాలకు సంబంధించిన సిండ్రోమ్; స్కాన్లో అనేక చిన్న ఫాలికిల్స్ కనిపించవచ్చు. ఒక పెద్ద అండాశయ సిస్ట్ వేరే సమస్య. పేరులో “పాలిసిస్టిక్” ఉందని ప్రతి సిస్ట్కు పీసీఓఎస్ చికిత్స ఇవ్వరు.
గర్భధారణలో సిస్ట్
గర్భ పరీక్ష సమయంలో సిస్ట్ యాదృచ్ఛికంగా కనిపించవచ్చు; చాలావరకు గమనిస్తూ ఉంటారు. పరిమాణం, రూపం, నొప్పి మరియు గర్భధారణ దశ ఆధారంగా మళ్లీ స్కాన్ లేదా అరుదుగా శస్త్రచికిత్స సమయాన్ని నిర్ణయిస్తారు. తీవ్రమైన ఒక్కవైపు నొప్పి, వాంతులు లేదా మూర్ఛ భావన ఉంటే అత్యవసర పరీక్ష అవసరం.
ఆపరేషన్కు ముందు అడగాల్సినవి
సిస్ట్ మాత్రమే తీసేస్తారా, అండాశయం తొలగే అవకాశం ఉందా, క్యాన్సర్ అనుమానం ఉంటే ప్రణాళిక ఏమిటి, కణజాల పరీక్ష, భవిష్యత్ సంతానోత్పత్తి మరియు మళ్లీ వచ్చే అవకాశం గురించి అడగాలి. రెండు అండాశయాలు లేదా గత ఆపరేషన్ ఉన్నవారు అండాశయ నిల్వపై ప్రభావాన్ని చర్చించాలి.
తదుపరి స్కాన్ ఎందుకు ముఖ్యం?
గమనిస్తూ ఉండాలని చెప్పిన సిస్ట్లో మళ్లీ స్కాన్ సమయం వయస్సు, పరిమాణం మరియు రూపంపై ఆధారపడుతుంది. ఒక నెలసరి చక్రం తర్వాత తగ్గిందా, అలాగే ఉందా లేదా పెరిగిందా పోల్చుతారు. వేరే కేంద్రంలో స్కాన్ చేయించినా పాత నివేదికలు మరియు చిత్రాలు తీసుకెళ్లండి. లక్షణాలు ఒక్కసారిగా మారితే నిర్ణయించిన తేదీ వరకు వేచి ఉండకండి.
సిస్ట్ పగిలిన తర్వాత
రక్తపోటు స్థిరంగా, రక్తస్రావం తక్కువగా ఉంటే నొప్పి నియంత్రణతో గమనించవచ్చు. రక్తస్రావం ఎక్కువగా, హీమోగ్లోబిన్ తగ్గడం, తల తిరగడం లేదా నొప్పి కొనసాగితే ఆసుపత్రి పర్యవేక్షణ లేదా శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు. నొప్పి తగ్గిందని స్వయంగా వ్యాయామం లేదా సంబంధానికి వెంటనే తిరగకుండా వైద్య సూచన పాటించాలి.
నివేదికలతో సంప్రదింపుకు సిద్ధం కావడం
ప్రస్తుత మరియు పాత అల్ట్రాసౌండ్ నివేదికలు, నెలసరి తేదీలు, గర్భ పరీక్ష, నొప్పి దినచర్య, కుటుంబ క్యాన్సర్ చరిత్ర మరియు వాడే హార్మోన్ మందులు తీసుకెళ్లండి. సిస్ట్ పరిమాణం మాత్రమే కాకుండా దాని రూపం మారిందా అడగండి. గమనిస్తే తదుపరి స్కాన్ ఎప్పుడు, ఆపరేషన్ చేస్తే అండాశయాన్ని కాపాడే అవకాశం మరియు కణజాల పరీక్ష ప్రణాళికను స్పష్టంగా తెలుసుకోండి.
నొప్పి తగ్గించుకునే సమయంలో జాగ్రత్త
వేడి కాపడం మరియు వైద్యుడు అనుమతించిన నొప్పి మందు తాత్కాలిక ఉపశమనానికి సహాయపడవచ్చు. కానీ నొప్పిని దాచిపెట్టి తీవ్రమైన వ్యాయామం చేయకండి. కొత్తగా జ్వరం, వాంతులు, తల తిరగడం, అధిక రక్తస్రావం లేదా పొత్తికడుపు వేగంగా ఉబ్బడం వస్తే ఇంటి చికిత్స కొనసాగించకుండా అత్యవసర పరీక్ష పొందాలి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
అండాశయ సిస్ట్ క్యాన్సరా?
చాలా సిస్ట్లు క్యాన్సర్ కావు. వయస్సు, అల్ట్రాసౌండ్ రూపం, లక్షణాలు మరియు అవసరమైన పరీక్షలతో ప్రమాదాన్ని అంచనా వేస్తారు.
సిస్ట్ మందులతో కరిగిపోతుందా?
కొన్ని ఫంక్షనల్ సిస్ట్లు సహజంగా తగ్గుతాయి. హార్మోన్ మాత్రలు కొత్త సిస్ట్లను తగ్గించవచ్చు కానీ ప్రతి ఉన్న సిస్ట్ను కరిగించవు.
సిస్ట్ ఉన్నప్పుడు వ్యాయామం చేయవచ్చా?
పెద్ద సిస్ట్ లేదా నొప్పి ఉంటే కఠిన వ్యాయామం, మెలికలు పెట్టే కదలికల గురించి వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
సిస్ట్ తీసేస్తే అండాశయం కూడా తొలగిస్తారా?
అవసరం లేదు. సాధ్యమైనప్పుడు సిస్ట్ను మాత్రమే తొలగిస్తారు. పరిస్థితిని బట్టి అండాశయం తొలగింపు అవసరమా ముందే చర్చిస్తారు.
Hegde Hospitalలో వైద్య సంప్రదింపు
లక్షణాలకు కారణం ఏమిటి, ఏ పరీక్షలు అవసరం మరియు మీకు సరైన చికిత్స ఏమిటో వ్యక్తిగత వైద్య పరిశీలన తర్వాత నిర్ణయించవచ్చు. Hegde Hospitalలో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి.
ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇది వ్యక్తిగత రోగనిర్ధారణ లేదా చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అత్యవసర లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే సమీప అత్యవసర విభాగాన్ని సంప్రదించండి.
