Hiatal hernia అంటే ఏమిటి? ఛాతీలో మంట, పుల్లటి ద్రవం, మింగడంలో ఇబ్బంది, పరీక్షలు, ఆహార జాగ్రత్తలు మరియు ఆపరేషన్ ఎప్పుడు అవసరమో తెలుసుకోండి.
భోజనం చేసిన తర్వాత ఛాతీలో మంట, పుల్లటి ద్రవం గొంతులోకి రావడం లేదా వంగినప్పుడు అసౌకర్యం కలిగితే చాలామంది దాన్ని “గ్యాస్” లేదా “ఎసిడిటీ” అని భావిస్తారు. కొందరిలో ఇవి కేవలం యాసిడ్ రిఫ్లక్స్ లక్షణాలు కావచ్చు; మరికొందరిలో కడుపు పైభాగం ఛాతి వైపు జారే హయాటల్ హెర్నియా (హయాటల్ హెర్నియా) కూడా ఉండవచ్చు.
హయాటల్ హెర్నియా ఉందని తెలిసిన వెంటనే ఆపరేషన్ అవసరమని కాదు. అలాగే ఛాతీలో మంట ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ హెర్నియా ఉందని కూడా కాదు. లక్షణాలు, వాటి తీవ్రత, మందులతో తగ్గుతున్నాయా, మింగడంలో ఇబ్బంది ఉందా వంటి విషయాలను బట్టి పరీక్షలు మరియు చికిత్స నిర్ణయిస్తారు.
సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే
ఛాతీ–పొత్తికడుపును వేరు చేసే డయాఫ్రాగమ్ అనే కండరంలో ఆహారనాళం వెళ్లే చిన్న రంధ్రాన్ని హయాటస్ అంటారు. కడుపు పైభాగం ఆ రంధ్రం ద్వారా ఛాతి వైపు జారితే దాన్ని హయాటల్ హెర్నియా అంటారు. చిన్న హెర్నియా ఉన్న చాలామందికి ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు. లక్షణాలు ఉంటే అవి ఎక్కువగా యాసిడ్ రిఫ్లక్స్‌తో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
హయాటల్ హెర్నియా ఎలా ఏర్పడుతుంది?
డయాఫ్రాగమ్‌లోని రంధ్రం చుట్టూ కణజాలం బలహీనపడితే కడుపు భాగం పైకి జారే అవకాశం ఉంటుంది. వయస్సు పెరగడం, అధిక బరువు, గర్భధారణ, దీర్ఘకాల దగ్గు, తరచూ వాంతులు లేదా పొత్తికడుపులో ఒత్తిడి పెరగడం దీనికి తోడ్పడవచ్చు. అయితే ఒక వ్యక్తిలో ఖచ్చితమైన కారణం ఎప్పుడూ గుర్తించలేము.
ఇది గజ్జల్లో లేదా బొడ్డు దగ్గర కనిపించే హెర్నియాతో ఒకటే కాదు. ఆ హెర్నియాల్లో బయటకు గడ్డ కనిపించవచ్చు. హయాటల్ హెర్నియా శరీరం లోపల ఉండటం వల్ల బయట గడ్డ కనిపించదు.
హయాటల్ హెర్నియా రకాలు ఏమిటి?
Sliding హయాటల్ హెర్నియా
కడుపు–ఆహారనాళం కలిసే భాగం డయాఫ్రాగమ్ పైకి జారుతుంది. ఇది ఎక్కువగా కనిపించే రకం. శరీర స్థానం మారినప్పుడు కొంత పైకి, కిందికి కదలవచ్చు. యాసిడ్ రిఫ్లక్స్‌తో సంబంధం ఉండవచ్చు.
Paraesophageal హయాటల్ హెర్నియా
ఆహారనాళం కలిసే భాగం తన స్థానంలో ఉన్నా కడుపులోని మరో భాగం దాని పక్కగా ఛాతిలోకి వెళ్తుంది. ఇది తక్కువగా కనిపిస్తుంది. పెద్దదిగా మారితే భోజనం తర్వాత బరువుగా అనిపించడం, ఛాతిలో ఒత్తిడి, వాంతులు లేదా అరుదుగా కడుపు భాగానికి రక్తప్రసరణ తగ్గే సమస్య రావచ్చు. రకం పేరు మాత్రమే కాదు—పరిమాణం, లక్షణాలు మరియు పరీక్ష ఫలితాలు ముఖ్యం.
ఏ లక్షణాలు కనిపించవచ్చు?
- భోజనం తర్వాత లేదా పడుకున్నప్పుడు ఛాతీలో మంట
- పుల్లటి లేదా చేదు ద్రవం గొంతులోకి రావడం
- తరచూ త్రేన్పులు, పై పొత్తికడుపులో బరువు లేదా ఉబ్బరం
- కొద్దిగా తిన్నా కడుపు నిండినట్లు అనిపించడం
- మింగేటప్పుడు ఆహారం ఇరుక్కున్న భావన
- గొంతు బొంగురుపోవడం, రాత్రిపూట దగ్గు లేదా నోటిలో పుల్లటి రుచి
- కొంతమందిలో ఛాతి నొప్పి
ఈ లక్షణాలతో మాత్రమే హయాటల్ హెర్నియాను నిర్ధారించలేం. GERD, కడుపు పుండు, పిత్తాశయ సమస్యలు మరియు గుండె సంబంధిత వ్యాధులు కూడా ఇలాంటి ఇబ్బందులు కలిగించవచ్చు.
ఛాతి నొప్పిని ఎసిడిటీగా భావించకూడని సందర్భాలు
ఛాతిలో ఒత్తిడి లేదా బిగుతు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చల్లని చెమటలు, తల తిరగడం, వికారం లేదా నొప్పి చేయి, భుజం, వెన్ను లేదా దవడకు వ్యాపిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోండి. కొత్తగా వచ్చిన తీవ్రమైన ఛాతి నొప్పిని “గ్యాస్” అని ఇంట్లోనే నిర్ణయించుకోవద్దు.
రక్తపు వాంతి, కాఫీ పొడి రంగు వాంతి, నల్లటి మలం, మింగడం కష్టమవుతూ ఉండటం, కారణం తెలియకుండా బరువు తగ్గడం లేదా ఆగని వాంతులు కూడా త్వరగా పరీక్ష చేయించుకోవాల్సిన లక్షణాలు.
మీ లక్షణాల గురించి స్పష్టత కావాలా?
మీ ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి, ఎప్పటి నుంచి ఉంది, పరిస్థితి పెరుగుతోందా అనే వివరాలను పంచుకోండి. సరైన డాక్టర్‌ను ఎంచుకోవడంలో Hegde Hospital కేర్ టీమ్ సహాయం చేస్తుంది.
హయాటల్ హెర్నియా, GERD ఒకటేనా?
కాదు. GERD అంటే కడుపులోని పదార్థం తరచూ ఆహారనాళంలోకి తిరిగి రావడం వల్ల లక్షణాలు లేదా నష్టం కలగడం. హయాటల్ హెర్నియా ఉంటే ఆహారం వెనక్కి రాకుండా అడ్డుకునే సహజ వ్యవస్థ బలహీనపడవచ్చు; అందువల్ల రిఫ్లక్స్ వచ్చే అవకాశం పెరగవచ్చు. కానీ హెర్నియా లేకుండానే GERD రావచ్చు. అలాగే హయాటల్ హెర్నియా ఉన్నవారందరికీ GERD ఉండదు.
రిఫ్లక్స్ లక్షణాల గురించి విడిగా తెలుసుకోవడానికి GERD in Telugu మార్గదర్శిని చూడండి.
డాక్టర్ ఏ పరీక్షలు సూచించవచ్చు?
లక్షణాలు ఎప్పటి నుంచి ఉన్నాయి, ఏ ఆహారం లేదా శరీర స్థితిలో పెరుగుతున్నాయి, మింగడంలో ఇబ్బంది ఉందా, రక్తస్రావ సూచనలు ఉన్నాయా మరియు మీరు వాడుతున్న మందుల గురించి డాక్టర్ అడుగుతారు. ప్రతి ఒక్కరికీ అన్ని పరీక్షలు అవసరం ఉండవు.
- ఎండోస్కోపీ: కెమెరాతో ఆహారనాళం, కడుపు మరియు చిన్నపేగు మొదటి భాగాన్ని చూస్తారు. వాపు, పుండు, సంకోచం లేదా ఇతర సమస్యలున్నాయా అంచనా వేయవచ్చు.
- బేరియం స్వాలో ఎక్స్‌రే: ప్రత్యేక ద్రవం తాగిన తర్వాత ఆహారనాళం, కడుపు స్థానం మరియు కదలికను చూస్తారు.
- ఆహారనాళం ఒత్తిడి పరీక్ష: ఆహారనాళ కండరాలు ఎలా పనిచేస్తున్నాయో కొలుస్తుంది; ఆపరేషన్ పరిశీలిస్తున్నప్పుడు ఉపయోగపడవచ్చు.
- యాసిడ్ స్థాయి పరీక్ష: రిఫ్లక్స్ ఎంత తరచుగా జరుగుతోందో తెలుసుకోవడానికి కొన్ని సందర్భాల్లో సూచిస్తారు.
ఎండోస్కోపీ, కొలనోస్కోపీ మధ్య తేడా తెలుసుకోవడానికి ఈ పోలిక వ్యాసం చదవండి.
రోజువారీ అలవాట్లతో లక్షణాలు తగ్గించవచ్చా?
చిన్న లేదా లక్షణాలు లేని హెర్నియాకు ప్రత్యేక చికిత్స అవసరం లేకపోవచ్చు. రిఫ్లక్స్ ఇబ్బంది ఉంటే ఈ మార్పులు కొందరికి సహాయపడవచ్చు:
- ఒకేసారి ఎక్కువగా కాకుండా చిన్న పరిమాణాల్లో భోజనం చేయండి.
- భోజనం చేసిన వెంటనే పడుకోకుండా కనీసం రెండు నుంచి మూడు గంటలు విరామం ఇవ్వండి.
- రాత్రి లక్షణాలు ఉంటే మంచం తలవైపు భాగాన్ని తగిన విధంగా ఎత్తడం గురించి డాక్టర్‌ను అడగండి.
- అధిక బరువు ఉంటే ఆరోగ్య నిపుణుడి సహాయంతో క్రమంగా తగ్గించండి.
- పొగతాగడం మానండి; మద్యం లక్షణాలను పెంచితే తగ్గించండి.
- బిగుతైన బెల్ట్ లేదా పొత్తికడుపుపై ఒత్తిడి పెంచే దుస్తులను నివారించండి.
- మీకు నిజంగా ఇబ్బంది పెంచే ఆహారాన్ని గుర్తించడానికి ఆహారం–లక్షణాల దినచర్య రాయండి.
కారం, కాఫీ, చాక్లెట్, పుదీనా, కొవ్వు ఎక్కువగా ఉన్న ఆహారం లేదా పుల్లటి పదార్థాలు కొందరిలో సమస్య పెంచవచ్చు. ప్రతి ఒక్కరూ అన్ని పదార్థాలను పూర్తిగా మానాల్సిన అవసరం లేదు.
మందులు ఎప్పుడు ఉపయోగపడతాయి?
యాసిడ్‌ను తాత్కాలికంగా సమతుల్యం చేసే మందులు లేదా యాసిడ్ ఉత్పత్తిని తగ్గించే మందులు లక్షణాలను నియంత్రించడంలో సహాయపడవచ్చు. ఏ మందు, ఎంతకాలం, భోజనానికి ముందు లేదా తర్వాత తీసుకోవాలో మందును బట్టి మారుతుంది. నెలల తరబడి సొంతంగా మందులు వాడకుండా లక్షణాలు కొనసాగితే డాక్టర్‌ను కలవాలి. మందులు రిఫ్లక్స్‌ను తగ్గించగలవు; హెర్నియాను శరీర నిర్మాణ పరంగా తిరిగి స్థానంలో పెట్టవు.
ఆపరేషన్ ఎప్పుడు అవసరం కావచ్చు?
చాలామందికి ఆపరేషన్ అవసరం ఉండదు. సరైన అలవాట్లు మరియు మందులతోనూ తీవ్రమైన రిఫ్లక్స్ తగ్గకపోవడం, ఆహారనాళంలో వాపు లేదా సంకోచం, పెద్ద paraesophageal హెర్నియా, తరచూ వాంతులు, రక్తస్రావం, రక్తహీనత లేదా కడుపు భాగం ఇరుక్కుపోయే ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు శస్త్రచికిత్సను పరిశీలించవచ్చు.
ఆపరేషన్‌లో కడుపును సరైన స్థానానికి తీసుకువచ్చి డయాఫ్రాగమ్ రంధ్రాన్ని చిన్నదిగా చేస్తారు. అవసరాన్ని బట్టి రిఫ్లక్స్ తగ్గించడానికి కడుపు పైభాగంతో ఆహారనాళం చుట్టూ మద్దతు కల్పించే ప్రక్రియ చేయవచ్చు. “లాపరోస్కోపీ అందరికీ సరిపోతుంది” లేదా “ఆపరేషన్‌తో ఎప్పటికీ ఎసిడిటీ రాదు” అనే హామీలు సరైనవి కావు. ప్రయోజనాలు, మింగడంపై ప్రభావం, గ్యాస్ బయటకు పంపడంలో ఇబ్బంది, మళ్లీ వచ్చే అవకాశం మరియు కోలుకునే సమయం గురించి సర్జన్‌తో చర్చించాలి.
డాక్టర్‌ను కలిసే ముందు ఏమి గమనించాలి?
- లక్షణాలు ఏ సమయంలో వస్తున్నాయి—భోజనం తర్వాతా, రాత్రిపూటా, వంగినప్పుడా?
- ఏ ఆహారంతో పెరుగుతున్నాయి?
- మింగడంలో ఇబ్బంది, వాంతులు, నల్లటి మలం లేదా బరువు తగ్గడం ఉందా?
- ఇప్పటికే వాడిన మందులు, వాటితో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి?
- గత ఎండోస్కోపీ లేదా స్కాన్ నివేదికలు ఉన్నాయా?
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
హయాటల్ హెర్నియా మందులతో పూర్తిగా తగ్గుతుందా?
మందులు యాసిడ్ రిఫ్లక్స్ లక్షణాలను తగ్గించవచ్చు. కానీ హెర్నియా నిర్మాణాన్ని తొలగించవు. లక్షణాలు, పరిమాణం మరియు సమస్యల ప్రమాదాన్ని బట్టి తదుపరి ప్రణాళిక మారుతుంది.
హయాటల్ హెర్నియా క్యాన్సరా?
కాదు. ఇది క్యాన్సర్ కాదు. అయితే దీర్ఘకాల రిఫ్లక్స్ వల్ల ఆహారనాళంలో మార్పులు రావచ్చు కాబట్టి కొనసాగుతున్న లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
హయాటల్ హెర్నియా వల్ల శ్వాస ఇబ్బంది వస్తుందా?
పెద్ద హెర్నియా కొందరిలో భోజనం తర్వాత ఒత్తిడి లేదా శ్వాస ఇబ్బందికి తోడ్పడవచ్చు. కానీ గుండె, ఊపిరితిత్తుల కారణాలను ముందుగా పరిశీలించడం ముఖ్యం.
వ్యాయామం చేయవచ్చా?
సాధారణ నడక మరియు తట్టుకునే శారీరక చలనం ఉపయోగపడవచ్చు. బరువులు ఎత్తినప్పుడు లేదా పొత్తికడుపుపై ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు లక్షణాలు ఎక్కువైతే వైద్య సలహాతో వ్యాయామాన్ని మార్చండి.
ఎండోస్కోపీతో హెర్నియా పరిమాణం తెలుస్తుందా?
ఎండోస్కోపీతో హెర్నియా మరియు ఆహారనాళం లోపలి పొర గురించి సమాచారం లభిస్తుంది. పరిమాణం, కదలిక లేదా ఆపరేషన్ ప్రణాళిక కోసం మరో చిత్ర పరీక్ష అవసరం కావచ్చు.
తదుపరి చర్య
తరచూ ఛాతీలో మంట, పుల్లటి ద్రవం, మింగడంలో ఇబ్బంది లేదా మందులు ఆపిన వెంటనే తిరిగి వచ్చే లక్షణాలు ఉంటే గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్ లేదా తగిన శస్త్రవైద్యుడిని సంప్రదించండి. Hegde ఆసుపత్రిలో పరీక్షకు వచ్చేటప్పుడు మీరు వాడుతున్న మందుల జాబితా మరియు పాత నివేదికలు తీసుకురండి.
వైద్య ఆధారాలు: NIDDK GERD రోగి guidance; SAGES హయాటల్ హెర్నియా surgical guidance. ప్రచురణకు ముందు గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్/హెర్నియా సర్జన్ సమీక్ష అవసరం.
డాక్టర్ పరీక్ష అవసరమా?
మీ లక్షణాలు, ఆరోగ్య చరిత్ర మరియు పరీక్షల ఆధారంగా వ్యక్తిగత చికిత్స ప్రణాళిక కోసం అపాయింట్‌మెంట్ బుక్ చేసుకోండి.
