గజ్జల్లో లేదా బొడ్డు దగ్గర గడ్డ, లాగుతున్నట్లుగా నొప్పి లేదా దగ్గినప్పుడు ఉబ్బరం కనిపించడం హెర్నియా లక్షణాలు కావచ్చు. రకాలు, పరీక్షలు మరియు చికిత్సను తెలుగులో తెలుసుకోండి.
గజ్జల్లో లేదా బొడ్డు దగ్గర కొత్తగా గడ్డ కనిపిస్తే “ఇది హెర్నియానా?”, “మందులతో తగ్గుతుందా?”, “ఆపరేషన్ తప్పనిసరా?” అనే సందేహాలు రావడం సహజం. హెర్నియా అన్నది ఒకే రకం సమస్య కాదు. అది ఉన్న ప్రదేశం, గడ్డ లోపలికి వెళ్తుందా లేదా, నొప్పి మరియు పేగు లక్షణాలను బట్టి చికిత్స మారుతుంది.
సింపుల్గా చెప్పాలంటే: పొత్తికడుపు గోడలో బలహీనమైన ప్రదేశం ద్వారా లోపలి కొవ్వు లేదా పేగు భాగం బయటకు ఉబ్బడాన్ని హెర్నియా అంటారు. నిలబడినప్పుడు, దగ్గినప్పుడు లేదా బరువు ఎత్తినప్పుడు గడ్డ స్పష్టంగా కనిపించవచ్చు. పెద్దవారిలో హెర్నియా సాధారణంగా మందులతో పూర్తిగా మూసుకుపోదు; లక్షణాలు, రకం మరియు ప్రమాదాన్ని పరిశీలించి శస్త్రచికిత్స అవసరమా అని నిర్ణయిస్తారు.
హెర్నియా లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి?
- గజ్జల్లో, బొడ్డు దగ్గర లేదా పాత ఆపరేషన్ మచ్చ వద్ద గడ్డ లేదా ఉబ్బరం
- దగ్గు, తుమ్ము, మలవిసర్జనలో ఒత్తిడి లేదా బరువు ఎత్తినప్పుడు గడ్డ పెరగడం
- గజ్జల్లో బరువుగా, మంటగా లేదా లాగుతున్నట్లుగా అనిపించడం
- ఎక్కువసేపు నిలబడిన తర్వాత అసౌకర్యం పెరగడం
- పడుకున్నప్పుడు గడ్డ చిన్నదవడం లేదా లోపలికి వెళ్లడం
కొన్ని హెర్నియాల్లో మొదట గడ్డ తప్ప నొప్పి ఉండకపోవచ్చు. నొప్పి లేకపోయినా గడ్డను పరీక్ష చేయించడం మంచిది.
హెర్నియా ప్రధాన రకాలు
| రకం | సాధారణంగా కనిపించే ప్రదేశం |
|---|---|
| ఇంగ్వైనల్ హెర్నియా | గజ్జల్లో; పురుషుల్లో వృషణ సంచివరకు ఉబ్బరం రావచ్చు |
| అంబిలికల్ హెర్నియా | బొడ్డు చుట్టూ |
| ఇన్సిజనల్ హెర్నియా | గత శస్త్రచికిత్స కోత లేదా మచ్చ వద్ద |
| ఫెమోరల్ హెర్నియా | తొడ పైభాగం–గజ్జల కలయిక వద్ద |
| హయాటల్ హెర్నియా | కడుపు పైభాగం ఛాతివైపు జారడం; బయట గడ్డ కనిపించదు |
హెర్నియా ఎందుకు వస్తుంది?
పుట్టుకతోనే పొత్తికడుపు గోడలో బలహీనత ఉండవచ్చు లేదా వయస్సుతో కణజాల బలం తగ్గవచ్చు. దీర్ఘకాల దగ్గు, మలబద్ధకం, అధిక బరువు, గర్భధారణ, తరచూ అధిక బరువులు ఎత్తడం మరియు గత శస్త్రచికిత్స మచ్చ పొత్తికడుపులో ఒత్తిడిని పెంచుతాయి. అయితే ఒక్కసారి బరువు ఎత్తడం వల్లనే ప్రతి హెర్నియా వస్తుందని చెప్పలేం.
ఎప్పుడు అత్యవసరంగా ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి?
గడ్డ ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన నొప్పితో గట్టిపడటం, పడుకున్నా లోపలికి వెళ్లకపోవడం, ఎర్రగా లేదా నల్లగా మారడం, వాంతులు, పొత్తికడుపు ఉబ్బరం, మలం లేదా గాలి రాకపోవడం ఉంటే పేగు చిక్కుకుపోయి రక్తప్రసరణ తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఇది అత్యవసర పరిస్థితి; గడ్డను బలంగా నొక్కి లోపలికి పంపే ప్రయత్నం చేయకుండా వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి.
హెర్నియాను ఎలా నిర్ధారిస్తారు?
చాలా సందర్భాల్లో నిలబెట్టి, దగ్గమని చెప్పి చేసే వైద్య పరీక్షతో హెర్నియా తెలుస్తుంది. గడ్డ స్పష్టంగా లేకపోతే లేదా సమస్య క్లిష్టంగా ఉంటే అల్ట్రాసౌండ్, సీటీ లేదా ఎంఆర్ఐ సూచించవచ్చు. ప్రతి ఒక్కరికీ అన్ని స్కాన్లు అవసరం ఉండవు.
మందులతో హెర్నియా తగ్గుతుందా?
నొప్పి మందులు లేదా మలబద్ధకం–దగ్గు నియంత్రణ అసౌకర్యాన్ని తగ్గించవచ్చు; కానీ పెద్దవారిలో ఏర్పడిన పొత్తికడుపు గోడ బలహీనతను మందులు మూసివేయవు. హెర్నియా బెల్ట్ శాశ్వత చికిత్స కాదు. వైద్యుడు సూచించిన ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే తాత్కాలికంగా ఉపయోగించాలి.
హెర్నియా ఆపరేషన్ ఎలా చేస్తారు?
ఓపెన్ లేదా లాపరోస్కోపిక్ పద్ధతిలో బలహీనమైన భాగాన్ని సరిచేసి, అవసరాన్ని బట్టి మెష్తో బలపరుస్తారు. హెర్నియా రకం, పరిమాణం, ఒకవైపా రెండువైపులా ఉందా, గత ఆపరేషన్లు మరియు ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి పద్ధతిని ఎంచుకుంటారు. మెష్ అందరికీ ఒకే విధంగా అవసరం కాదు; ప్రయోజనాలు, ప్రమాదాలను శస్త్రచికిత్స నిపుణుడితో చర్చించాలి.
లాపరోస్కోపీ–ఓపెన్ పద్ధతుల సాధారణ తేడాల కోసం మా వివరణాత్మక మార్గదర్శిని చదవండి.
ఆపరేషన్ తర్వాత కోలుకోవడం
చాలామంది శస్త్రచికిత్స తర్వాత త్వరగా నడవడం ప్రారంభిస్తారు. గాయం సంరక్షణ, వైద్యుడు సూచించిన నొప్పి మందులు, మలబద్ధకం నివారణ మరియు బరువు ఎత్తే పనులపై పరిమితులు ముఖ్యం. కూర్చుని చేసే పనికి కొందరు కొద్ది రోజుల్లో తిరిగివెళ్లగలిగినా, శారీరక శ్రమ చేసే వారికి ఎక్కువ సమయం అవసరం కావచ్చు. మీ ఆపరేషన్కు ఇచ్చిన వ్యక్తిగత సూచనలనే అనుసరించండి.
హెర్నియా గడ్డను ఇంట్లో ఎలా గమనించాలి?
నిలబడినప్పుడు, దగ్గినప్పుడు లేదా బరువు ఎత్తినప్పుడు గజ్జ, బొడ్డు లేదా పాత ఆపరేషన్ మచ్చ దగ్గర గడ్డ స్పష్టంగా కనిపించి పడుకున్నప్పుడు తగ్గవచ్చు. కొందరికి గడ్డ లేకుండా లాగుతున్న భావన లేదా మంట మాత్రమే ఉంటుంది. గడ్డను బలంగా లోపలికి నెట్టడం, నూనెలతో మర్దన చేయడం లేదా బిగుతైన బెల్టుతో శాశ్వతంగా నయం చేయాలని ప్రయత్నించడం ప్రమాదకరం. హెర్నియా సాధారణంగా కండర గోడలోని బలహీనత వల్ల వస్తుంది; మందులతో ఆ రంధ్రం మూసుకుపోదు.
హెర్నియాల ప్రధాన రకాలు మరియు తేడాలు
| రకం | సాధారణ స్థానం | గమనించాల్సిన విషయం |
|---|---|---|
| ఇంగువైనల్ హెర్నియా | గజ్జలో | పురుషుల్లో ఎక్కువ; గడ్డ వృషణ సంచివరకు రావచ్చు |
| ఫెమొరల్ హెర్నియా | గజ్జ కింద, తొడ పైభాగం | చిన్నదిగా ఉన్నా ఇరుక్కుపోయే ప్రమాదం ఎక్కువ కావచ్చు |
| అంబిలికల్ హెర్నియా | బొడ్డు దగ్గర | పిల్లలు, పెద్దల్లో కారణం–చికిత్స వేరు |
| ఇన్సిజనల్ హెర్నియా | పాత ఆపరేషన్ మచ్చ వద్ద | గాయం బలహీనత, ఇన్ఫెక్షన్ లేదా అధిక ఒత్తిడితో సంబంధం ఉండవచ్చు |
| హయాటస్ హెర్నియా | ఛాతిలో, బయట గడ్డ ఉండదు | ఎసిడిటీ లేదా రిఫ్లక్స్ లక్షణాలు రావచ్చు |
ఎప్పుడు అత్యవసర చికిత్స అవసరం?
ఇంతకు ముందు లోపలికి వెళ్లే గడ్డ ఒక్కసారిగా గట్టిగా మారి తిరిగి లోపలికి పోకపోవడం, తీవ్రమైన నొప్పి, వాంతులు, పొత్తికడుపు ఉబ్బరం, మలం లేదా గాలి పోకపోవడం ప్రమాద సంకేతాలు. గడ్డపై చర్మం ఎర్రగా లేదా నల్లగా మారినా వెంటనే అత్యవసర విభాగానికి వెళ్లాలి. ఇవి పేగు ఇరుక్కుపోవడం లేదా రక్త సరఫరా తగ్గడాన్ని సూచించవచ్చు. నొప్పి తగ్గుతుందేమోనని తినడం లేదా ఇంటి మందులతో వేచి ఉండకండి.
హెర్నియాను ఎలా నిర్ధారిస్తారు?
వైద్యుడు నిలబెట్టి, పడుకోబెట్టి, దగ్గమని చెప్పి గడ్డను పరిశీలిస్తారు. చాలా గజ్జ హెర్నియాలకు శారీరక పరీక్షే సరిపోతుంది. గడ్డ కనిపించకపోయినా నొప్పి ఉండటం, అధిక బరువు, మళ్లీ వచ్చిన హెర్నియా లేదా ఇతర సమస్య అనుమానం ఉంటే అల్ట్రాసౌండ్, సీటీ లేదా అరుదుగా ఎంఆర్ఐ ఉపయోగపడవచ్చు. ప్రతి హెర్నియాకు స్కాన్ తప్పనిసరి కాదు.
ఆపరేషన్ చేయాలా, గమనిస్తూ ఉండాలా?
నొప్పి, రోజువారీ పనులకు ఆటంకం, గడ్డ పెరుగుతుండటం, రకం మరియు ఇరుక్కుపోయే ప్రమాదాన్ని బట్టి నిర్ణయం తీసుకుంటారు. కొందరు లక్షణాలు లేని పురుషుల ఇంగువైనల్ హెర్నియాను వైద్య పర్యవేక్షణలో గమనించవచ్చు; కానీ ఫెమొరల్ హెర్నియా, నొప్పి పెరుగుతున్నది లేదా లోపలికి వెళ్లనిది వేరుగా అంచనా వేయాలి. మీ గుండె–ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యం మరియు మత్తుమందు ప్రమాదం కూడా నిర్ణయంలో భాగం.
మెష్ గురించి రోగులు తెలుసుకోవాల్సినది
పెద్దల్లో అనేక హెర్నియా మరమ్మతుల్లో బలహీన భాగాన్ని మెష్తో బలపరుస్తారు. అది ఎక్కడ ఉంచుతారు, ఏ పదార్థం, ఇన్ఫెక్షన్ లేదా దీర్ఘకాల నొప్పి ప్రమాదం, మెష్ లేకుండా చేసే మార్గం ఉందా అన్నది హెర్నియా రకం ఆధారంగా మారుతుంది. భయపెట్టే సామాజిక మాధ్యమ కథనాలు లేదా “అందరికీ మెష్ తప్పనిసరి” అనే మాట రెండూ సంపూర్ణ సత్యం కావు; మీ శస్త్రవైద్యునితో వ్యక్తిగత ప్రయోజన–ప్రమాదాలను చర్చించాలి.
ఆపరేషన్ తర్వాత కోలుకోవడం
నడకను తొందరగా ప్రారంభించడం సాధారణంగా మంచిది. నొప్పి నియంత్రణ, గాయం సంరక్షణ మరియు మలబద్ధకం రాకుండా చూడటం ముఖ్యం. తేలికపాటి పని త్వరగా మొదలుపెట్టగలిగినా బరువులు ఎత్తడం, వ్యాయామం మరియు శారీరక పనికి తిరిగే సమయం ఆపరేషన్ రకం మరియు వైద్యుడి సూచనపై ఆధారపడుతుంది. జ్వరం, గాయం నుంచి చీము, గజ్జ వాపు వేగంగా పెరగడం, మూత్రం రాకపోవడం లేదా తీవ్రమైన నొప్పి ఉంటే సంప్రదించాలి.
హెర్నియా ఉన్నప్పుడు రోజువారీ పనులు
నొప్పి కలిగించని సాధారణ నడకను కొనసాగించవచ్చు. దగ్గు, మలబద్ధకం మరియు అధిక బరువును నియంత్రించడం ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది. గడ్డ పెరిగేంత బరువు ఎత్తడం లేదా ఊపిరి బిగపట్టి చేసే వ్యాయామాన్ని పరీక్ష వరకు తగ్గించండి. పని పూర్తిగా మానేయాలా అనేది హెర్నియా రకం, లక్షణాలు మరియు పని స్వభావంపై ఆధారపడుతుంది.
మహిళలు, గర్భధారణలో హెర్నియా
గర్భధారణలో బొడ్డు లేదా గజ్జ వాపు కనిపించవచ్చు. అత్యవసర లక్షణాలు లేకపోతే చికిత్స సమయాన్ని ప్రసూతి వైద్యుడు మరియు శస్త్రవైద్యుడు కలిసి నిర్ణయిస్తారు. మహిళల్లో ఫెమొరల్ హెర్నియా లేదా అండాశయ–లింఫ్ గ్రంథి గడ్డను గజ్జ హెర్నియాగా పొరబడే అవకాశం ఉన్నందున పరీక్ష ముఖ్యం.
మళ్లీ వచ్చే ప్రమాదం
గాయం ఇన్ఫెక్షన్, ధూమపానం, అధిక బరువు, నియంత్రించని దగ్గు, మలబద్ధకం మరియు త్వరగా అధిక బరువులు ఎత్తడం పునరావృత ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. అయినా అన్ని జాగ్రత్తలు పాటించినా మళ్లీ రావచ్చు. కొత్త గడ్డ కనిపిస్తే పాత బెల్ట్ వాడకుండా శస్త్రవైద్యుని సంప్రదించాలి.
వైద్యుడిని కలిసే ముందు నమోదు చేయాల్సినవి
గడ్డ మొదట ఎప్పుడు కనిపించింది, నిలబడినప్పుడు ఎంత పెరుగుతుంది, పడుకున్నప్పుడు తగ్గుతుందా, నొప్పి ఏ పనితో వస్తుంది, వాంతులు లేదా మల సమస్య ఉందా రాసుకోండి. గత పొత్తికడుపు ఆపరేషన్లు, దగ్గు, మలబద్ధకం, మూత్ర సమస్య మరియు బరువు ఎత్తే పని గురించి చెప్పాలి. గడ్డ అప్పుడప్పుడు మాత్రమే కనిపిస్తే బలంగా నొక్కకుండా తీసిన ఫోటో వైద్యుడికి ఉపయోగపడవచ్చు.
సంప్రదింపులో అడగాల్సిన ప్రశ్నలు
- నా హెర్నియా ఖచ్చితమైన రకం ఏమిటి?
- గమనిస్తూ ఉండటం సురక్షితమా, ఆపరేషన్ వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి?
- ఓపెన్ లేదా లాపరోస్కోపీ ఎందుకు సూచిస్తున్నారు?
- మెష్ వాడతారా, దాని ప్రత్యేక ప్రమాదాలు ఏమిటి?
- పనికి, డ్రైవింగ్కు, బరువు ఎత్తడానికి ఎప్పుడు తిరగవచ్చు?
మీ రోజువారీ పని, ఇంట్లో సహాయం, ఇతర వ్యాధులు మరియు మందులను చెప్పడం ద్వారా వాస్తవిక కోలుకునే ప్రణాళిక పొందవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
హెర్నియా క్యాన్సర్గా మారుతుందా?
లేదు. హెర్నియా క్యాన్సర్ కాదు. అయితే ప్రతి గడ్డను హెర్నియా అని భావించకుండా పరీక్ష చేయించాలి.
నొప్పి లేని హెర్నియాకు ఆపరేషన్ అవసరమా?
రకం, వయస్సు, గడ్డ పరిమాణం మరియు ప్రమాదాన్ని బట్టి గమనిస్తూ ఉండటం లేదా శస్త్రచికిత్సను పరిగణించవచ్చు.
హెర్నియా మళ్లీ రావచ్చా?
ఏ పద్ధతికీ సున్నా శాతం పునరావృతం హామీ ఇవ్వలేం. సరైన పద్ధతి, గాయం మానడం, బరువు నియంత్రణ మరియు దగ్గు–మలబద్ధకం చికిత్స ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తాయి.
వ్యాయామంతో హెర్నియా పూర్తిగా తగ్గుతుందా?
వ్యాయామం ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడినా ఏర్పడిన రంధ్రాన్ని మూసివేయదు. తప్పు వ్యాయామం అసౌకర్యాన్ని పెంచవచ్చు.
Hegde Hospitalలో వైద్య సంప్రదింపు
లక్షణాలకు కారణం ఏమిటి, ఏ పరీక్షలు అవసరం మరియు మీకు సరైన చికిత్స ఏమిటో వ్యక్తిగత వైద్య పరిశీలన తర్వాత నిర్ణయించవచ్చు. Hegde Hospitalలో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి.
ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇది వ్యక్తిగత రోగనిర్ధారణ లేదా చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అత్యవసర లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే సమీప అత్యవసర విభాగాన్ని సంప్రదించండి.
